Aşk mı, Bağımlılık mı? İlişki Bağımlılığının Sessiz Tuzakları

Bazen büyük bir aşk yaşadığımızı sanırız. Oysa içten içe huzursuz, tetikte ve kaygılıyızdır. Mesaj geç geldiğinde içimiz daralır, ilgi azaldığında panikleriz, uzaklaşma ihtimali belirdiğinde sanki kimliğimiz dağılacakmış gibi hissederiz. İşte tam bu noktada sormamız gereken soru şudur: Bu sevgi mi, yoksa ilişki bağımlılığı mı? Sağlıklı bir bağda iki ayrı birey vardır; ilişki bağımlılığında ise biri diğerinin duygusal merkezine dönüşür. Kendi değerimizi, karşı tarafın ilgisi ve onayı belirlemeye başlar.

Bağlanma kuramı alanındaki çalışmalarıyla tanınan psikiyatrist Amir Levine, Attached kitabında, kaygılı bağlanma stiline sahip bireylerin ilişkide terk edilme ihtimalini abartılı biçimde algıladıklarını ve buna bağlı olarak aşırı tutunma davranışı gösterebildiklerini vurgular. Kaygılı bağlanma örüntüsünde kişi, partnerinin en küçük mesafe sinyalini bile bir tehdit olarak yorumlayabilir. Bu psikolojik zemin, ilişki bağımlılığının en sık görülen altyapısını oluşturur. Sevgi büyütürken bağımlılık daraltır; sevgi güç verirken bağımlılık kişiyi kendi merkezinden uzaklaştırır.

Danışanlarımla çalışırken en sık gördüğüm şey şudur: İnsanlar ilişkiye değil, ilişkide hissettikleri değere bağımlı hale geliyor. Defalarca şunu deneyimledim: Kişi partnerinden uzaklaştığında acı çekiyor ama asıl korktuğu şey yalnızlık değil, kendi içindeki değersizlik inancıyla baş başa kalmak oluyor. Bağımlılık tam da burada, iç boşluğu dışarıdan doldurma çabasıyla başlıyor.

Sonuç olarak, ilişki bağımlılığı bir zayıflık değil, öğrenilmiş bir bağlanma biçimidir. Fark edildiğinde dönüşebilir. Asıl soru şudur: Birini sevdiğiniz için mi birliktesiniz, yoksa onsuz kaldığınızda kim olacağınızı bilmediğiniz için mi? Sağlıklı ilişki, iki yarımın birbirine tutunması değil; iki bütünün yan yana yürüyebilmesidir.